ایران با برخورداری از حدود ۶۶ میلیون تن مس محتوی معدنی و بالغ بر ۶.۵ میلیارد تن ذخیره استخراج‌پذیر، در رتبه ششم ذخایر مس جهان جای دارد. مجتمع‌های سرچشمه، سونگون و میدوک قلب تپنده این صنعت به شمار می‌روند و برنامه‌های توسعه‌ای شرکت ملی صنایع مس در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، بیش از ۹۰۰ هزار تن به ظرفیت تولید کنسانتره و ۲۰۰ هزار تن به ظرفیت کاتد کشور افزوده است.
· تأمین و کشف قیمت در بورس کالا تا بازارهای صادراتی
نقطه عزیمت صادرات رسمی مس، رینگ داخلی و صادراتی بورس کالای ایران (IME) است. خریداران داخلی و صادرکنندگان مجاز، کاتد مس، مفتول و اسلب را از تابلوی بورس بر پایه فرمول دلاری نشریات معتبر بین‌المللی نظیر LME کشف قیمت می‌کنند. طبق تازه‌ترین مقررات تجارت خارجی در سال ۱۴۰۵، صادرات کاتد مس، آهن اسفنجی و ورق‌های فولادی مستلزم ارائه «گواهی خرید از رینگ صادراتی بورس کالا» است تا جلوی خروج غیرشفاف مواد اولیه گرفته شده و ارز حاصل از آن به‌طور نظام‌مند به چرخه اقتصاد بازگردد.
· آمار صادرات؛ عبور از موانع سنتی
مسیر صادراتی صنعت مس ایران در سال‌های اخیر شتاب گرفته است. بر پایه گزارش رایزن بازرگانی ایران در شانگهای در شهریور ۱۴۰۵، مجموع صادرات محصولات مس ایران به جهان به ۶۱۸ میلیون دلار رسید و روند صادرات به بازار چین در نیمه نخست ۲۰۲۶ تداوم داشته است. در سطح شرکت ملی صنایع مس ایران، درآمدهای ارزی حاصل از صادرات با اتکا به رینگ صادراتی بورس کالا و قراردادهای مستقیم به رکوردهای جدیدی دست یافت و در ماه‌های نخست سال ۱۴۰۵ نیز با ثبت رقابت‌های سنگین در رینگ صادراتی، قیمت پایه کاتد رکوردهای تازه‌ای به ثبت رساند.
· چالش‌ها و چشم‌انداز سال ۱۴۰۵
صادرات مس ایران در سال ۱۴۰۵ با فشار رقابتی کاتدهای بدون تحریم کنگو، هزینه‌های لجستیک و تسویه ارزی غیرمستقیم، نقش واسطه‌ای شرکت‌های ترکیه‌ای و محدودیت‌های فصلی انرژی دست‌به‌گریبان است. برای غلبه بر این موانع، سه راهبرد در سال ۱۴۰۵ پیگیری می‌شود: نخست، تغییر سبد صادراتی به محصولات نیمه‌ساخته (ورق، لوله و مقاطع) و ترکیبات شیمیایی مس؛ دوم، تهاتر مواد اولیه با ماشین‌آلات و تجهیزات معدنی؛ و سوم، تأسیس واحدهای فرآوری کوچک‌مقیاس در مناطق آزاد جنوب (چابهار و بندرعباس) برای کاهش هزینه حمل دریایی تا افق ۱۴۰۹
جمع‌بندی
صنعت مس ایران در سال ۱۴۰۵، با پیوند زنجیره تأمین بورس کالا به قراردادهای مستقیم صادراتی و تمرکز بر صنایع پایین‌دستی، فرصتی کم‌نظیر برای ارتقای جایگاه خود در بازار جهانی و خلق درآمدهای پایدار ارزی در دست دارد.
